GÒ CÔNG CẢNH CŨ- Về Gò Tre thăm Hoài Quốc Công Võ Tánh

Loạt bài Gò Công cảnh cũ là loạt bài về địa danh, nhân vât, câu chuyện về quê hương Gò Công của mình. Những bài viết và hình ảnh được xử dụng là do chánh tác giả chụp, nội dung hợp soạn từ nhiều nguồn. Hy vọng chia sẻ và nhận được bổ túc từ nhiều bạn bè xa gần

————————————–

Tại đường Nguyễn Thìn thuộc Gò Tre, Long Thuận, Gò Công ngày nay có cái miếu cũ nát ” Võ quốc công miếu” là nơi thờ tướng Võ Tánh của dân Gò Công. Vào năm 1956 người Gò Công đã xây dựng miếu thờ Võ Tánh ở Gò Tre, nơi ông đóng binh thuở xưa với tên gọi là Võ Quốc công miếu, miếu được trùng tu năm 1972, và sau 1975 tới nay thì tan nát vì thời gian, bị chánh quyền bỏ bê một cách cố ý. Có thể nói Võ Tánh là đại công thần trung hưng nhà Nguyễn, sau 1975 tất cả con đường mang tên ông ở Nam Kỳ đều bị xóa sạch theo cách nhìn nhận của chánh quyền mới.

Ghé vào miếu Võ Tánh một chiều xuân mà lòng tan nát trước cảnh hoang phế của nó, lắm khi chạy xe ngang không để ý cũng chẳng thể nào biết nơi đó có cái miếu thờ vị công thần hàng đầu nhà Nguyễn, là một nhân vật lịch sử của Gò Công và Nam Kỳ xưa.

IMG_1371

 

 

IMG_1358

Gò Công là đất địa linh nhơn kiệt, không chỉ có riêng họ Phạm Đăng ,còn phải kể tới tướng Võ Tánh. Võ Tánh không sanh ra ở Gò Công, nhưng Võ Tánh đã đem linh hồn về cho Gò Công với Gò Tre và đạo binh toàn dân xứ Gò. Theo sách vở, Võ Tánh sanh ra ở Phước Tỉnh thuộc Bà Rịa ngày nay, lúc đó thuộc tỉnh Biên Hòa trong Nam Kỳ lục tỉnh. Ông theo anh là Võ Nhàn, ông Nhàn là cai cơ cầm một cánh quân thuộc đạo quân Đông Sơn của Đỗ Thanh Nhơn

Chúng ta cần nhắc lại đạo quân Đông Sơn của đất Ba Giồng do Đỗ Thành Nhơn cầm đầu là đạo quân do thân hào,nông dân Ba Giồng lập ra để gìn giữ xóm làng trước quân Tây Sơn nổi tiếng cướp bóc giết chóc, đốt phá . Sau đó thì chùa Nguyễn Ánh trên đường bôn tẩu vào Nam đã thu nạp Đỗ Thành Nhơn rồi giết chết họ Đỗ đoạt lấy đạo quân Đông Sơn. Sau khi ông Nhơn bị giết thì Võ Nhàn gom tàn quân Đông Sơn chống lại Nguyễn Ánh rồi cũng bị giết. Võ Tánh đã từ 18 thôn vườn trầu Bà Điểm kéo quân về Gò Công lập căn cứ ở Gò Tre vừa phòng quân Tây Sơn vừa phòng quân chúa Nguyễn Ánh. Năm 1787, Chúa Nguyễn Ánh phái sứ giả tới Gò Tre yêu cầu Võ Tánh phò mình thì bị Võ Tánh từ chối thẳng.

Nhưng sau đó Võ Tánh lại tự ý kéo quân từ Gò Tre chặn đường rút của Tây Sơn do tướng Phạm Văn Tham chỉ huy tại Rạch Kỳ Hôn ( Nay thuộc Chợ Gạo) đánh 3 trận thắng đủ 3 trận.

Năm 1788 sứ giả chúa Nguyễn Ánh lại tới Gò Công, lần này Võ Tánh đồng ý hội quân theo chúa Nguyễn. Ông dẫn theo 4 ông phó tướng tin cẩn đều là dân Gò Công gồm: Võ Văn Luông; Nguyễn Văn Hiếu; Mạc Văn Tô; Trần Văn Tính đến yết kiến chúa Nguyễn tại Vĩnh Long. Ông vào bái yết, dưng một quả gạo và một quả trứng gà làm lễ ra mắt. Chúa Nguyễn Ánh phong Võ Tánh làm Khâm sai Tổng nhung Chưởng cơ dinh Tiền quân, gả chị gái là Trưởng công chúa Nguyễn Thị Ngọc Du cho Võ Tánh, Võ Tánh thành phò mã, anh rễ chúa Nguyễn Ánh. Bắt đầu từ đây Võ Tánh theo phò chúa Nguyễn Ánh tới chết. Đánh nhiều trận lớn với võ công lớn lao ,ai nghe danh cũng nể. Đạo quân Gò Tre của Võ Tánh đã góp phần đẩy lực lượng chúa Nguyễn lớn hơn.

Thời điểm 1801,trước thềm chiến thắng toàn diện của quân Nguyễn vào năm 1802 thì Võ Tánh bị đại quân Tây Sơn bao vây cứng ngắc ba năm ở thành Đồ Bàn Bình Định. Nguyễn Ánh đã mấy lần đem quân cứu nhưng không được. Sử ghi lại rằng Võ Tánh bắn thơ ra kêu chúa Nguyễn Ánh hãy bỏ mặc ông, hãy đem quân ra chiếm Phú Xuân lúc đó đang lõng lẽo. Chúa Nguyễn Ánh dùn dằn không chịu rút quân vì thương anh rễ của mình, sau cùng Lê Văn Duyệt hối thúc, Nguyễn Ánh quay quân ra chiếm Phú Xuân, trước khi đi Chúa đã làm một chuyện xưa nay chưa từng có là quỳ xuống lạy sống Võ Tánh về hướng thành Bình Định trong tình cảnh nước mắt ròng ròng.

IMG_1359

 

Nhà hội bên cạnh miếu, là nơi tụ tập chuẩn bị khi có lễ lộc- đã rất xuống cấp

Sau khi Tây Sơn bị quân Nguyễn chiếm kinh đô thì Trần Quang Diệu, Vũ Văn Dũng hết đường lui nên công thành Bình Định dữ dội, sức cùng lực kiệt Võ Tánh tự thiêu ở lầu bát giác để trả nợ nước. Cái chết can trường bang cách tự thiêu của Võ Tánh cũng khiến tướng Tây Sơn là Trần Quang Diệu mủi lòng cảm phục, ông đã dùng lễ cử hành tang lễ, chôn cất đàng hoàng cho Võ Tánh, đó là ngày 7/7/1801 (tức 27/5 năm Tân Dậu )

Vua Gia Long đã truy tặng Võ Tánh là Dực Vận Công Thần Thái úy Quốc Công. Năm 1831, vua Minh Mạng truy phong Ông là Hoài Quốc Công. Sanh thời, cờ hiệu của Võ Tánh thêu 4 chữ “Khổng Tước Nguyên Võ” trong đó Khổng tước là tên Hán tự của Gò Công. Trưởng công chúa Ngọc Du đã có với Võ Tánh một người con trai là Võ Khánh và hai người con gái. Sau khi về lại Huế , Gia Long đã xây phủ đệ cho bà tại làng Xuân Hòa để bà an dưỡng tuổi già

Sau ngày chồng mất, bà Ngọc Du có làm bài thơ khóc chồng như sau :

Những tưởng ra tay giúp nước nhà,
Ai dè binh địa nổi phong ba.
Xót người vị quốc liều thân ngọc,
Khiến thiếp cô phòng ủ mặt hoa.
Gối mộng mơ màng duyên nợ cũ,
Đài mây xiêu lạc phách hồn xa.
Lửa trung đốt đỏ gương hào kiệt,
Nóng ruột thuyền quyên giọt lệ sa

IMG_1368

 

 

Bên trong nhà hội

Liên quan tới Võ Tánh thì phải nói đến trường hợp thiên tình sử rất đẹp đẽ của nước Nam nhưng vẫn thường bị tưởng là của Tàu. Người mộ điệu cải lương nào mà không biết bài ca cổ nổi tiếng của Viễn Châu “Võ Đông Sơ- Bạch Thu Hà” mà dân gian truyền tụng Võ Đông Sơ chánh là con trai của Võ Tánh. Thực ra Võ Đông Sơ -Bạch Thu Hà là cuốn tiểu thuyết ” Giọt máu chung tình” của Tân Dân Tử và trong đó không nói rõ Võ Đông Sơ là con ai, còn Bạch Thu Hà được cho là con gái của Tổng trấn Tây Thành.

Khi Triều đình mở khoa thi để chọn tướng tài dẹp giặc ngoài biển Đông, Võ Đông Sơ lên đường ứng thí. Dọc đường, chàng trai họ Võ đã ra tay đánh cướp cứu tiểu thư Bạch Thu Hà trên đường đi lễ chùa gặp nạn. Dưới ánh trăng rằm, bên ngôi cổ tự, hai người đã thề nguyện chuyện trăm năm, hẹn ước về một cuộc trùng phùng…Sau đó Võ Đông Sơ thi đỗ và lãnh quân đi dẹp giặc. Ở nhà Bạch Thu Hà bị gia đình bắt phải lấy chồng nên đã bỏ trốn khỏi nhà, thân gái phiêu bạt với nhiều gian truân.

Khi hay tin Võ Đông Sơ tử trận, Bạch Thu Hà quyên sinh để giữ trọn niềm trung trinh với người tình. Chuyện tình có thật Võ Đông Sơ – Bạch Thu Hà gần giống với chuyện tình trong văn học Lục Vân Tiên – Kiều Nguyệt Nga được nhà thơ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu sáng tác sau đó, nhưng chuyện tình Lục Vân Tiên – Kiều Nguyệt Nga kết thúc “có hậu” hơn, dù trải qua bao thăng trầm, cuối cùng đôi “trai tài gái sắc” đã có cuộc trùng phùng, chứ không “vĩnh viễn chia ly” như Võ Đông Sơ và Bạch Thu Hà.

Phong Việt – 02.2016

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *