Quốc lộ 50: Đọc sử bằng cách đi đường (2)

Lần trước đã về tới Tân Kim, xuống xíu nữa là tới miệt Cần Giuộc.

CẦN GIUỘC

Cầu Cần Giuộc sẽ đưa chúng ta qua trung tâm, đây đất làng Trường Bình xưa. Chợ Cần Guộc ngày nay chính là chợ Trường Bình.

Đất Cần Giuộc xưa là nơi ông Nguyễn Ngọc Tương làm chủ quận nên có nhiều người theo đạo Cao Đài. Hồi sau ông Tương ly khai tòa thánh Tây Ninh lập ra Cao Đài ban chỉnh đạo nên một số thánh thất đã theo ông, đi ngang xứ nầy và xứ Gò Công bạn sẽ thấy thánh thất có ghi câu”Được sự ủng hộ của giáo tông Nguyễn Ngọc Tương” là biết Cao Đài ban chỉnh đạo. Hồi đó mình không để ý thì tưởng thánh thất nào cũng như nhau, nhưng thiệt ra là của nhiều bang phái khác nhau. Điều đó cho thấy thời đó đời sống tôn giáo ở Nam Kỳ rất là phong phú.

Thánh thất Trường Bình

Góc nhỏ Trường Bình

Ai mà học phổ thông thì chắc biết bào Văn tế Nghĩa sĩ Cần Giộc của Đồ Chiểu. Bài văn tế được ông viết để ngợi ca, thương tiếc và kính phục những nghĩa quân đã anh dũng đứng lên chống Pháp ở Cần Giuộc vào năm 1861.

Đoái sông Cần Giuộc, cỏ cây mấy dặm sầu giăng;
Nhìn chợ Trường Bình, già trẻ hai hàng lụy nhỏ

Cầu MỒNG GÀ

Chạy xuống đụng cầu Mồng Gà. Cầu Mồng Gà có tên trong văn Hồ Biểu Chánh

(Trích lời thề trước miễu) ” Trời gần sáng. Trong mấy xóm ở dọc theo khúc lộ từ cầu Mồng Gà lên chợ Cần Giuộc, gà gáy vang rân, tiếp nhau kêu nông phu thức dậy mà đi ra ruộng.

Bên hướng Đông trời giăng mấy cụm mây đen để áng mặt nhựt chưa cho lố lên; tuy vậy mà bên hướng tây vừng trăng khuyết treo lửng đửng trên không đã nhượng bước, nên phai lợt lu mờ, không còn tỏ rạng như hồi canh khuya nữa.”

Cầu Mồng Gà

Trong giới đờn ca tài tử có Bà Tư Cầu Mồng Gà, ái nữ nhạc sư Năm Tịnh. Cầu Mồng Gà chạy chút xíu đi qua Vĩnh Nguyên, vùng này có khu gò mả khá lớn, một thời có tiếng đi khuya nhiều người bị ma nhập, cho ăn bánh ít đất,  có Vĩnh Nguyên tự là nơi góp phần tạo ra đạo Cao Đài

CHỢ TRẠM

Bạn sẽ gặp một cái ngã tư chắn ngang gọi là ngã tư Chợ Trạm, trạm là nơi dừng ngựa, xưa triều Nguyễn dùng ngựa trạm chuyển công văn thư từ nầy nọ, ngựa chạy mấy chục cây số thì nghỉ, người ở trạm sau đó cứ chạy tiếp nên có cây cầu tên Chợ Trạm. Hồi lúc mình còn nhỏ mỗi lần đi ngang đây, để ý bên mé tay mặt có một cái nhà cổ rất là bự, mình đoán là nhà công chức hồi xưa. Cách đây chừng mấy năm thì thấy cái này bị đập nát, thay vô đó là cái nhà hiện đại chà bá lửa. Đúng là thời cuộc.

Chợ Trạm cũng là nơi Pháp xử tử ông Lãnh Binh Nguyễn Văn Tiến, nay có lăng mộ ông ở đây. Qua ngã tư 100 m,nhìn tay phải có con đường dẫn vào mộ ông Tiến. Mình chỉ nghe vậy thôi chứ chưa tới thăm viếng bao giờ, hy vọng sẽ có thời gian sắp xếp đi được.

Ngã Tư Chợ Trạm

Lãnh binh Nguyễn Văn Tiến sinh năm 1848. Năm 1883, trong một trận đánh ở Bình Đăng, bị bắt và bị xử chém vào sáng mồng 3 tháng 10 năm Quý Mùi (21/11/1883) tại Chợ Trạm năm 35 tuổi.

CẦN ĐƯỚC

Đất Cần Đước, Cần Giuộc xưa thuộc tỉnh Chợ Lớn, xưa hơn là thuộc Gia Định thành, vùng này sát Sài Gòn nên dân chúng qua lại rất nhiều, nó gắn với Gò Công thành một chuổi cho nên văn hóa dân gian, sinh hoạt cộng đồng có dính dáng bà con với nhau. Ví như vùng Mỹ Lệ tức Chợ Trạm, Chợ Đào có ông Ba Đợi, nhạc sư Nguyễn Quang Đại là hậu tổ của đờn ca tài tử Nam Kỳ, ông từ Huế vào Nam ở vùng Vạn Phước đã truyền dạy nghề đờn ca cho các đệ tử ở quanh vùng. Chung quanh Cần Đước, Cần Giuộc toàn đại đệ tử ông ba . Có câu “Nhứt Bạc Liêu nhì Cần Đước”, Bạc Liêu ca số 1, Cần Đước thì đờn số 1. Vang danh một thời!

Từ Sài Gòn chạy về ngã tư Chợ Trạm, nếu bạn quẹo trái sẽ về vùng Thủ Bộ, Chợ Núi , quẹo phải thì về Chợ Đào, Rạch Kiến. Nên nhớ gạo nàng thơm Chợ Đào là nổi tiếng nhứt Nam Kỳ lục tỉnh á nhen.

Từ Chợ Trạm chạy về sẽ gặp khu Nhà Dài, khu này xưa là vùng việt cộng, mấy ông bà xưa hay kể thời Việt Minh 45 , thậm chí thời VNCH thì Việt Cộng hay tràn ra lộ ban đêm đấp mô và phá đường, chạy qua tới Tân Lân, Tân Lân là làng khá trù phú hồi xưa có chùa Phước Lâm rất cổ, một làng có tới 5 ngôi chùa, địa danh Xóm Chùa là của Tân Lân

Về tới nữa là trung tâm quận lị Cần Đước. Hồi xưa có cây cầu sắt rất lớn bắt qua con rạch khúc chợ Cần Đươc ngày nay gọi là cầu Chùa, sau 1975 bị lấp mất, từ cầu nhìn qua bên phải sông là chợ và dinh quận. Vị trí chợ Cần Đước (cũ) rất kỳ lạ, nằm ở giữa cái doi đất ba bên là sông. Muốn vào thì từ Liên tỉnh lộ 50 phải quẹo vô đường độc đạo Nguyễn Khắc Tuấn (nay là Nguyễn Trãi, đã xóa tên ông Tuấn ) và qua một cây cầu sắt nữa. Năm 1923 Pháp dời quận lị Cần Đước về vị trí này cũng vì lý do an ninh.

Rạch qua chợ Cần Đước

Ông Nguyễn Khắc Tuấn (1767-1823) là thống chế triều Minh Mạng, dân Tân Chánh, nổi tiếng tiểu trừ thổ phỉ mạn Bắc Kỳ. Năm 1791 đầu quân theo Chúa Nguyễn Ánh và được phong là Cai Đội. Sau khi Gia Long thống nhất Nam Bắc, Nguyễn Khắc Tuấn được cử trông coi việc quân ở Bắc Thành, đến thời Minh Mệnh được phong chức Khâm sai, Chưởng cơ thống quản Trung quân trấn định thập cơ, tước Hầu. Năm 1822 trông coi đắp thành Hưng Hóa. Trong khoảng thời gian này, ông đã được triều đình cử làm tổng chỉ huy quân đội cùng với Trấn thủ Tuyên Quang dẹp giặc ở Lư Khê và đã được triều đình khen thưởng.

Năm Minh Mệnh thứ 4 (1823) Nguyễn Khắc Tuấn mất, được truy tặng Thống chế, phong là Nghiêm oai Tướng quân, Thượng hộ quân Thống chế, thụy là Tráng Nghị. Lăng mộ ông hiện nay kế bên đình Tân Chánh

Đất Tân Ân, Phước Tuy xưa có dòng họ Hồ, họ này có nhiều người có tiếng như Hồ Văn Ngà , sau này có ông việt cộng Hồ Văn Huê. Haha

Tạm hết phần 2

Phong Việt.

4 thoughts on “Quốc lộ 50: Đọc sử bằng cách đi đường (2)”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *