Về thăm lăng Gia Long- Thiên Thọ Lăng

Hồi nhỏ nhà mình có mấy cuốn sách lịch sử của chế độ trước, mình nhớ trước mỗi bài học sẽ có một hình vẽ về lăng tẩm của triều đại, ông vua đó kèm một câu ca dao trước khi bắt đầu bài học và họ bắt đầu nhà Nguyễn bằng câu:

“Gia Long thống nhứt san hà”

Mặc dù đã đi Huế một lần, nhưng thời gian đợt đó qua gấp rút nên cũng không đi được nhiều. Đọc sơ trên mạng thì được biết lăng Gia Long khá xa trung tâm thành phố, điều kiện đi lại khó khăn vì phải lên thượng nguồn sông Hương, qua mấy chặng đò, đường xá còn xấu nên cũng không nhiều người thăm viếng. Nhưng không sao, lần này đi một mình, lại cũng muốn tìm hiểu về vị này nên quyết định làm một chuyến.


Cha ngài mất lúc ngài mới 4 tuổi. Lúc ngài 14 tuổi (1774) thì Thuận Hóa mất vào tay quân Trịnh. Ngài theo Chúa Duệ Tông Nguyễn Phúc Thuần lánh vào Gia Định. Năm 1777 Gia Định bị quân Tây Sơn chiếm, ngài phải chạy vào Long Xuyên. Sau đó Duệ Tông và Tân Chính Vương Nguyễn Phúc Dương bị quân Tây Sơn bắt giết. Ngài được các tướng tôn làm Đại Nguyên Soái lúc mới 17 tuổi. Ngài thất trận nhiều lần trước quân Tây Sơn, phải lánh mình ra Phú Quốc, Côn Lôn, Xiêm La, phải gửi Hoàng Tử Cảnh theo Giám Mục Bá Đa Lộc sang Pháp cầu viện. Đến năm 1788 mới lấy được thành Gia Định, năm 1801 lấy lại Thuận Hóa. Năm 1802 ngài hiệp tế trời đất, đặt niên hiệu là Gia Long và sau đó tiến quân ra Bắc, thu phục Thăng Long, thống nhất sanhà. Năm 1802 đổi quốc hiệu là Việt Nam và 1806 mới làm lễ lên ngôi Hoàng Đế.

Đọc thêm về Gia Long ở đây: Gia Long (1762- 1820)


Khởi hành từ Huế lúc 6h sáng khi trời vẫn còn nắng nhẹ cùng với chiếc Nouvo cũ thuê ở khách sạn, ghé làm tô cơm hến 10,0o0đ và thẳng hướng về đàn Nam Giao.

– Non nước hữu tình mình nhìn từ Cầu Tuần-

IMG_3501

Vượt qua hai dốc đường Điện Biên Phủ đến đàn Nam Giao, rẽ phải, rồi rẽ trái hướng về cầu Lim, đường Minh Mạng thì đến ngã ba Học Viện Phật Giáo. Đinh ninh trong đầu là đến ngã ba này sẽ rẽ phải nhưng do gió mát, cảnh đẹp nên mình chạy trờ qua khỏi lúc nào không hay. Lát sau hỏi dân địa phương thì mới biết đi lố hơn 5 cây số, nhưng cũng có thể đi được đến Cầu Tuần. Thế là thẳng tiến cầu Tuần luôn.

Cầu Tuần ngay gã ba sông, nơi hai dòng Tả Trạch (bên trái) và Hữu Trạch (bên phải) gặp gỡ và hợp thành sông Hương. Sở dĩ gọi là ngã ba Tuần vì nơi đây có tram thu thuế của triều đình, và thuyền tuần tra, đốc thúc và kiểm tra việc thu thuế các sản phẩm trao đổi giữa vùng núi và đồng bằng. Xa xa lơ đễnh mấy con thuyền làm cảnh vật ở đây càng thêm hữu tình thơ mộng..

IMG_3497Qua khỏi cầu Tuần đoạn chừng 100 thước thì rẽ trái vào một con đường nhỏ, đoạn đường này mới hoàn thành chừng 3 tháng đổ lại nên cũng ít người biết. Cả đoạn đường là một con dốc dài, môt mình một ngựa, bên hữu là núi non trùng điệp, bên tả là sông Hương hiền hòa. Cảm giác không có gì…sướng bằng.

IMG_3499[1]

Cuối con đường sẽ là 1 ngã tư lớn, rẽ phải đi đâu không biết, quẹo trái là đường vào lăng Minh Mạng, còn đi thẳng thì sẽ gặp biển này

IMG_3503

Theo chỉ dẫn, mình chạy theo hướng về lăng Gia Long. Thiệt tình là khi viết ở đây không thể nào diễn tả được cảm giác thích thú khi len lõi trong những vườn cây Thanh Trà, một bên là dòng sông Hương, bên kia lại là núi non hùng vĩ, cộng thêm thời tiết đầu tháng bảy dịu dàng, tất cả làm nên một cảm giác vô cùng thích thú.

Len lỏi theo con đường nhỏ chừng 8 cây số, bắt đầu xuất hiện những bảng chỉ dẫn vào lăng Gia Long, mon theo con đường nhỏ bên những hàng thông sừng sững ( điều ngạc nhiên là thông rất nhiều ở khu vực gần lăng).

IMG_3536[1]

So sánh 7 khu lăng vua Nguyễn ở Huế, lăng Gia Long ở vào vị trí xa xôi cách trở nhất đối với trung tâm của cố đô, nhưng đây lại là khu lăng hoành tráng nhất về cảnh trí thiên nhiên.

12849500055_676150f200_zToàn bộ khu vực lăng tẩm vua Gia Long nằm trên một quả đồi bằng phẳng  nhưng rộng lớn. Trước có ngọn Đại Thiên Thọ án ngữ, sau có 7 ngọn núi làm hậu chẩm. Bên trái và bên phải, mỗi bên có 14 ngọn núi là “Tả thanh long” và “Hữu bạch hổ”.

Quá trình viết bài nầy, mình có tìm được bản đồ này khá hay:

12849463925_7ae8a194f0_zTổng thể khu lăng có thể chia làm 3 khu vực chánh:

  1. Phần chính giữa là khu lăng mộ của vua và bà Thừa Thiên Cao Hoàng hậu. Qua khỏi sân chầu với các hàng tượng đá uy nghiêm và 7 cấp sân tế là Bửu Thành ở đỉnh đồi. Bên trong Bửu Thành có hai ngôi mộ đá, dạng thạch thất, được song táng theo quan niệm “Càn Khôn hiệp đức” Đây là mộ song táng của Hoàng Đế và Thừa Thiên Cao Hoàng Hậu. Không hoa văn chạm trổ, sơn phết, lộ vẻ uy nghiêm, cũng như tính sắt son, chung thủy. Mộ vua ở bên phải (từ ngoài nhìn vào). Kiểu mộ này chỉ có ở lăng vua Gia Long.

IMG_3518Trước mặt lăng có hồ sen, xa xa có trụ biểu để chỉ báo nơi tôn nghiêm, xa hơn là ngọn núi Đại Thiên Thọ làm tiền án.

IMG_3517

 

2 .Bên phải khu lăng là khu vực tẩm điện với điện Minh Thành là trung tâm. Điện Minh Thành được dùng để thờ Hoàng đế và Hoàng hậu thứ nhất. Minh Thành nghĩa là “sự hoàn thiện rực rỡ”. Cũng có một cách giải thích khác là “hoàn thành vào ngày mai”

IMG_3516Bên trong điện Minh Thành là bàn thờ vua Gia Long và Hoàng Hậu. Trang trí các cổ diềm là những chữ thọ cách điệu

IMG_3512

Đi sang phía bên phải ta sẽ gặp sân chầu hay bái đình, có hai hàng quan (2 quan văn và ba quan võ) cùng voi và ngựa. Tượng đá chầu vua là tác phẩm của thời Minh Mạng (lời kể của ông từ)

13

3. Bên trái khu lăng là Bi Đình, nay chỉ còn một tấm bia lớn ghi bài văn bia “Thánh đức thần công” của vua Minh Mạng ca ngợi vua cha

IMG_3522

Men theo các lối đi giữa những đám cỏ và hoa rừng, giữa hồ sen bạt ngàn đang mùa nở, thả bước dưới bóng thông tươi mát để sang thăm các lăng phụ cận. Đáng lưu ý nhất là lăng Thiên Thọ Hữu của bà Thuận Thiên Cao Hoàng hậu, nằm trong một vị thế u tịch mà sâu lắng. Điện Gia Thành ở đó cũng là một công trình kiến trúc được xây dựng theo mô thức của điện Minh Thành, dùng để thờ người phụ nữ đã sinh ra vị vua có tài nhất của triều Nguyễn – vua Minh Mạng.

IMG_3524Điện Gia Thành vừa được trùng tu, nhìn rất mới và thơ mộng

IMG_3533

Lăng Thiên Thọ Hữu đã xuống cấp nhiều, hy vọng sẽ được trùng tu sớm

Đứng giữa cảnh trí ấy nhìn ra chung quanh, mình đúng là có cảm tưởng trở nên nhỏ bé giữa vùng núi đồi trùng điệp. Các nhà kiến trúc bấy giờ đã điều khiển được thiên nhiên, bắt phong cảnh chung quanh phải phục tùng ý đồ của con người.

Trở ra về mà lòng mình có phần nhẹ nhõm, vì dù sao mình cũng dành được thời gian đi thăm lăng mộ và tưởng nhớ tới tiền nhân, đặc biệt là người khai hoang mở cõi về miền Nam, xây dựng nên một đế chế hùng mạnh, nền móng cho quốc hiệu Việt Nam, xây dựng bộ luật qui mô, tổ chức bộ máy hành chánh hoàn chỉnh sau thời gian dài loạn lạc. Cũng thương thay khi chế độ này vẫn còn miệt thị công ơn ngài.

Hy vọng một ngày không xa, tên tuổi của ngài sẽ lại lần nữa vọng vang sông núi.IMG_3530

3 thoughts on “Về thăm lăng Gia Long- Thiên Thọ Lăng”

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *