GÒ CÔNG CẢNH CŨ- Lăng Hoàng Gia

Lăng hoàng gia

IMG_1328Dân Gò Công quen miệng gọi là “Lăng hoàng gia” là gọi kiểu dân gian, thiệt ra phải gọi là “Đức quốc công từ” hay nhà thờ ông Phạm Đăng Hưng thì đúng hơn. Dù là thờ ông ngoại vua Tự Đức, ba của bà Từ Dụ nhưng đây là dòng ngoại, là ngoại thích thì không gọi là “hoàng gia” được.

Khu nhà thờ không lớn lắm, xây trên chính cái khoảnh đất xưa là nhà của dòng họ Phạm Đăng. Họ Phạm Đăng di cư từ Quảng Ngãi vào Nam Kỳ lúc đầu cũng rất nghèo khổ đã chọn ngay Gò Rùa ở xứ Gò Công định cư, tới ông Phạm Đăng Hưng là đời thứ Tư thì gia tộc này có chút ít tiền của thóc lúa, ruộng đất nên cho con học hành chữ Nho. Ông Phạm Đăng Hưng thi đỗ tam trường ở Gia Định vào thời cuối chúa Nguyễn lúc mà Tây Sơn đã nổi lên nên chúa Nguyễn Ánh rất cần trí thức Nam Kỳ giúp sức (nên nhớ đậu Tam Trường thì chỉ là Phó Bảng mà thôi, không phải tấn sĩ).

IMG_1349
IMG_1351

IMG_1350Ông Phạm Đăng Hưng làm quan cũng khá thanh liêm nên lên từ từ tới Thượng Thơ Bộ Lễ. Và có lẽ ông sẽ không có gì nổi trội hơn các ông quan khác nếu không có cô con gái tên Phạm Thị Hằng lấy hoàng tử Miên Tông sau này là vua Thiệu Trị và sanh ra hoàng tử Nguyễn Phúc Hồng Nhậm (Vua Tự Đức). Qúa trình làm cung phi rồi lên tới đệ tam giai phi, rồi đệ nhứt giai phi của bà Hằng cũng lắm truân chuyên. Nhưng bà Hằng là con nhà có học, bản thân bà cũng biết chút ít chữ nghĩa nên bà trội hơn các bà phi khác, bà thường được vua Thiệu Trị cho theo hầu coi tấu sớ khi đi tuần du.

Qúa trình giành giựt ngai vàng cho con trai Hồng Nhậm cũng chứng tỏ bà Phạm Thị Hằng khá cao tay. Lúc đó vua Thiệu Trị có con trai lớn là Nguyễn Phúc Hồng Bảo là con trai bà Đinh Thị Hạnh, bà Hạnh là cô họ của bà Hằng, bà Hạnh cũng gốc Gò Công, chính bà Hạnh đã đem cô cháu gái tiến cung. Dù là con thứ nhưng sau cùng Nguyễn Phúc Hồng Nhậm lên ngôi vua lấy hiệu Tự Đức, nói chung công của bà mẹ không hề nhỏ, mẹ khôn thì con sẽ được nhờ. Cho nên vua Tự Đức cực kỳ có hiếu với mẹ là thái hậu Từ Dụ. Dòng họ Phạm Đăng có cô con gái mà vang danh. Đất Gò Công là đất Khổng Tước, gò Rùa cũng là đất âm, cho nên đàn bà lấn lướt đàn ông.

Lăng Phạm Đăng Hưng mang phong cách ba gian hai chái kiểu nhà rường Huế. Cửa,cột kèo cũng rặc Huế, bàn thờ cũng kiểu Huế. Nhìn bàn thờ của họ Phạm Đăng giống y chang bàn thờ trong thế miếu ở Huế.

IMG_1342

 

IMG_1344Bà Từ Dụ cực kỳ ảnh hưởng trong cung đình Hu. Dân Huế ăn mắm tôm là do bà đem từ Gò Công ra. Các bà quý tộc muốn đúng gu phải nói giọng theo bà Từ Dụ là giọng Nam Kỳ pha Huế trọ trẹ. Ảnh hưởng vậy đó nhưng chưa ai chê bai bà Từ Dụ chút nào được vì bà không loạn triều, không kênh kiệu, không nhún tay vào chánh sự. Qủa là người đàn bà có học. Dù sau đó vua Tự Đức qua đời trước mẹ, bà Từ Dụ mắt bị lòa hoàn toàn, nhưng sự ảnh hưởng vì thế không hề giảm. Trong cung đình, vị trí Tam Cung mà bà đứng đầu cũng khiến người Pháp xâm lăng cũng phải nể vài phần.

Đầu thế kỷ 20 bà Từ Dụ mới qua đời, lẽ dĩ nhiên con gái là con người ta, nhà chồng thờ phụng bà, nên ở lăng hoàng gia Gò Công không có bàn thờ của bà Từ Dụ. Lăng Phạm Đăng Hưng ở Gò Công đã đón hai ông vua Nguyễn tới bái lạy: năm 1942 vua Bảo Đại và Nam Phương, năm 1947 vua Thành Thái đã về đây.

Đền thờ thì rất Huế, nhưng cái mộ ông Phạm Đăng Hưng thì rất tây. Mộ đắp hoa văn kiểu gô tích rất tây, là vì được vua Khải Định trùng tu năm 1924, Khải Định là ông vua phá cách văn hóa.

IMG_1357

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *