Ờ, THÌ THÍCH CẢI LƯƠNG

Nói ra thiệt mắc cỡ chứ trước đây tôi rất ngại khi nói với người khác là mình khoái nghe/coi cải lương vì ngại mọi người nghĩ mình nhà quê. Nhưng về sau nầy, càng lớn lên thì tôi ngộ ra là chẳng có gì phải ngại chuyện đó, mình căn bản xuất thân nhà quê thì mê cải lương có gì sai, quê hay không quê thì có gì quan trọng? Phải tự hào về chuyện đó nữa là khác.

Tôi sanh ra lớn lên ở Nam kỳ, không phải con nhà nòi cải lương hay đờn ca tài tử, nhưng nếu sâu chuỗi lại thì đúng là tuổi thơ tôi gắn liền với bộ môn nghệ thuật nầy mà ông bà nội là người có ảnh hưởng tôi nhứt.

Nếu nhớ không sai thì tôi biết tới văn hóa đờn ca từ những lần đi cúng miễu gần nhà, làm gì làm cũng phải đòi bằng được ông bà nội dẫn đi coi hát cúng miễu tới vãn mới chịu. Trong trí nhớ tôi thì buổi hát được bày ra trước miễu, dưới gốc cây bàng lớn ngay mé rạch gần ngã ba sông Soài Rạp. Hồi đó tôi được ông nội cắt nghĩa sở dĩ dân mình có cúng có hát đình là để cầu Quốc thái dân an, cầu mong bình an vô sự , cũng là dịp để hậu bối tưởng nhớ tiền nhơn, cầu siêu cho anh hùng tử sĩ, răng dạy con cháu đạo nghĩa làm người qua các tuồng tích. Những lần đi coi hát đó đối với tôi thiệt rất thích thú, tôi chăm chú nghe ca coi diễn mặc dù ở tuổi đó tôi không thể hiểu được các nghệ sĩ đang muốn truyền đạt thông điệp gì.

Hồi những năm 1990 thì thời gian cực thịnh của các Tuồng cải lương được quay hình rồi phát trên mấy đài truyền hình ở Nam Kỳ. Tôi nhớ thì đài Long An chuyên trị phim bộ Hồng Kong, Vũng Tàu thì chuyên trị quảng cáo thuốc “Song long bổ tinh đơn, Song long tâm não linh, Song Long tiêu ban lộ”, còn cải lương thì phải coi đài Vĩnh Long hoặc Tiền Giang. Khỏi phải nói, nhà ông bà nội nghèo cỡ nào cũng ráng mua cho bằng được cái truyền hình đen trắng Panasonic để coi cải lương, haha. Khoái nhứt là chừng tầm 8h tối, cả xóm bu lại quanh cái truyền hình mà coi lấy coi để; lâu lâu gió làm quay ăng-ten nên tín hiệu không rõ, phải cử một đứa chạy ra quay ăng-ten, đứa ở trong nhìn truyền hình để coi còn bị “hột” hay không. Sống trong không gian đó nên với tôi tuồng tích ra sao, nghệ sĩ tên gì hát tuồng nào…. là chuyện dễ ợt.

Thời đó tôi không phân biệt được đờn ca tài tử, cải lương, cải lương Hồ Quảng… chỉ đơn giản là nghe cải lương cho tới khi học cấp ba. Lúc nầy tôi được tiếp xúc nhiều hơn sách báo và đặc biệt là internet thứ mà cho tôi nhiều hiểu biết hơn về bộ môn nầy. Nếu ngày xưa chỉ là thích nghe hát mà không để ý tới ý nghĩa của tuồng tích hoặc thể điệu thì giờ tôi mới thấy là mỗi tuồng đều hàm chứa một thông điệp nào đó về đạo đức xã hội, gia đình và nhứt là tự tình dân tộc; mỗi tuồng dù éo le tới mấy thì cũng có cái kết tốt đẹp hoặc it ra cũng là cái kết mở, và giá trị đạo đức không lỗi thời chút nào hết; tôi phân biệt được các thể điệu và cách xử lý âm nhạc ngũ cung trong đờn ca tài tử khác với cải lương chổ nào và hơn hết tôi ý thức được mình thiệt yêu thích và trân trọng nó. Gần đây tôi bỏ nhiều thời gian hơn để tìm hiểu và học hỏi, đơn giản vì tôi quý mà không đặt ra cho mình mục đích gì to tát hết, chắc chắn bây giờ hỏi tôi là có thích cải lương không, tôi không ngần ngại nói “CÓ”.

Thỉnh thoảng tôi có nói chuyện với bạn bè về đờn ca tài tử và cải lương thì hầu hết bạn bè tôi có cái nhìn không thiện cảm. Đa số mọi người cho là nó quá bi lụy khi dìm con người vào trong nước mắt và bi thương; hình tượng nhân vật quá phóng đại và xa rời thực tế. Thiệt ra không hẳn vậy, nghệ thuật nầy hết sức đa dạng, có những tuồng bi thương về thân phận con người nhưng cũng có những tuồng mang vẻ vui tươi đầy hy vọng hoặc đầy hào khí chiến đấu, mang hồn thiêng sông núi trong từng câu hát điệu đờn. Hơn nữa thì đây là một môn nghệ thuật thì việc kịch tính hóa và cường điệu hóa là chuyện hiển nhiên; nhưng nếu so với chèo, cải lương lại gần gũi hơn khi những gì nó truyền tải lại là những chuyện hết sức bình dị và gần gũi với cách ăn nếp ở của người Nam Kỳ. Những lần như vậy tôi thường không tranh cãi nhiều vì tôi hiểu là tình yêu xuất phát từ tâm và tôi không thể ép ai đó yêu thích một cái gì đó như mình.

Giờ được mấy người trẻ tuổi ngồi coi cải lương trọn tuồng hoặc dám ngồi giữa Starbucks mà nói là “TAO KHOÁI COI CẢI LƯƠNG” ?

3 thoughts on “Ờ, THÌ THÍCH CẢI LƯƠNG”

  1. Em cũng mê cải lương, mà anh nào hát nghe thích mới thích vở đó ;))
    C ơ mà em ko hiểu, mê cải lương sao lại quê? Em nhỏ lớn toàn nói với chúng bạn: “Tao vừa mê rock, vừa mê cải lương đó mầy. Hay mà!”

  2. Hihi, vui khi biết em cũng thích cải lương. Cải lương không sến, chỉ vì mọi người không thành ý tìm hiểu, a dua hoặc tà tâm mới nói như vậy em ah

  3. Mà em cũng không rành lắm đâu, em thích vở tuồng có cốt truyện hơn hát vài câu vọng cổ. Nếu so với vọng cổ thì em thích dân ca hơn, hehe…

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *